Terapia po udarze – Pablo

Wpływ treningu z wykorzystaniem urządzeń z biofeedbackiem na funkcję kończyny górnej pacjentów po udarze niedokrwiennym. Doniesienia wstępne.

Skrócony tytuł: Biofeedback po udarze niedokrwiennym

Michał Wieczorek1, Maciej Makuch1, Zbigniew Guzek2, Alina Bazan2, Marek Krzyna2, Alicja Rzepka3, Krzysztof Radziszewski3, Alicja Śliwa4Centrum Zdrowia, Oddział Rehabilitacji Neurologicznej, Mikołów, Wojewódzki Szpital Kliniczny, Zakład Rehabilitacji z Pododdziałem Rehabilitacji Neurologicznej, Zielona Góra, 3 10 Wojskowy Szpital Kliniczny z Pokliniką SP ZOZ, Bydgoszcz, Przychodnia Rehabilitacyjna, Gliwice


Rehabilitacja po udarze – rzecz potrzebna coraz częściej.

  • dwie trzecie pacjentów po udarze doznaje niedowładu kończyny górnej,
  • pomimo międzydyscyplinarnego podejścia 60% pacjentów opuszcza szpital z ograniczoną funkcją ręki,
  • istnieje potrzeba poszukiwania nowych strategii (Mehrholz et al. 2012, Barker 2005)

Neuroplastyczność

Własność układu nerwowego, która zapewnia jego zdolność do adaptacji, zmienności, samonaprawy, a wreszcie uczenia się i pamięci. Jest to powszechna cecha neuronów, znajdowana na wszystkich piętrach układu nerwowego. Badania sugerują, że:

  • trening musi stanowić wyzwanie,
  • ćwiczenia powinny być powtarzalne,
  • oparte o specyficzne zadania,
  • powinny motywować pacjenta,
  • zadania powinny być zrozumiałe,
  • intensywność właściwie dobrana, aby w jak najwyższym stopniu stymulować zdolność tkanki nerwowej do samonaprawy.

Saposik G., Levin M.: Virtual realityin stroke rehabilitation. A meta-Analisis and implications for clinicians. Stroke 5.2011 s. 1380- 1386
Boian R., Sharma A., Han C., Merians A., Burdea G., Adamovich S., Recce M., Tremaine M., Poizner H.: Virtual Reality- based post- stroke hand rehabilitation. 2002

Terapia wspomagana komputerowo – Pablo

W porównaniu do tradycyjnych ćwiczeń:

  • zwiększenie liczby powtórzeń ćwiczonego ruchu,
  • wzrost motywacji do ćwiczeń,
  • aktywizacja pacjenta do samodzielnych ćwiczeń.

Saposik G., Levin M.: Virtual realityin stroke rehabilitation. A meta-Analisis and implications for clinicians. Stroke 5.2011 s. 1380- 1386


Badania – 19 pacjentów

Grupa badana – 10 pacjentów: średnia wieku 65,2; średnia dni po udarze: 37,3.
Grupa kontrolna – 9 pacjentów: średnia wieku 63; średnia dni po udarze: 34,1.

Kryteria włączenia

  • udar niedokrwienny,
  • chorzy z ograniczoną funkcją ręki,
  • min 2 w skali Lovetta,
  • pacjent min 2 miesiące po udarze,
  • brak znacznych zaburzeń funkcji poznawczych,
  • ustabilizowany stan kliniczny,
  • dobra współpraca pacjenta z terapeutą,
  • zgoda pacjenta na udział w badaniach,
  • możliwość dłuższego przebywania w pozycji siedzącej,
  • niepełnosprawność 1-3 w skali Rankina.

Kryteria wyłączenia

  • udar krwotoczny,
  • całkowity brak funkcji chwytnej ręki (0 punktów w skali FAT),
  • okres poniżej 2 miesięcy po udarze,
  • zaburzenia funkcji poznawczych,
  • nieustabilizowany stan kliniczny,
  • brak współpracy pacjenta z terapeutą,
  • brak zgody pacjenta na udział w badaniach,
  • afazja sensoryczna,
  • sztywne utrwalone przykurcze,
  • guzy mózgu,
  • padaczka,
  • zespół Sudecka,
  • świeży stan po złamaniu, urazie,
  • schorzenia skóry i stawów uniemożliwiające trening z urządzeniem Pablo,
  • narastające dolegliwości bólowe w trakcie i po terapii,
  • brak możliwości optymalnego dostosowania urządzenia Pablo do pacjenta,
  • ciężka spastyczność (4-5 w skali Ashworth’a),
  • brak możliwości dłuższego przebywania w pozycji siedzącej,
  • niepełnosprawność 0 lub 4,5 w skali Rankina.

Wstęp

W ostatnim czasie na oddziałach rehabilitacji neurologicznej pojawiają się urządzenia, które dzięki połączeniu z ekranem monitora, umożliwiają przeprowadzenie treningu kończyny górnej przy użyciu sprzężenia zwrotnego. Celem niniejszych badań była ocena siły i funkcji motorycznych kończyny górnej pacjentów po udarze niedokrwiennym, u których zastosowano trening niedowładnej kończyny, z wykorzystaniem biofeedbacku oraz porównanie uzyskanych wyników do grupy kontrolnej, u których zastosowano standardową terapię ręki.

Materiały i metody

Pacjenci zostali w sposób losowy przydzieleni do dwóch grup – badanej (wykorzystanie urządzenia Pablo) i kontrolnej (tzw. „gabinet ręki”). Ćwiczenia w obu grupach prowadzone były 30 minut dziennie, 5 dni w tygodniu, przez okres 4 tygodni, w ramach kompleksowej terapii po udarze. Przed i po okresie terapii została przeprowadzona ocena siły mięśniowej przy pomocy skali Lovetta oraz funkcji motorycznych kończyny górnej przy pomocy skali Fugl-Meyer (FMA). Grupy charakteryzowały się zbliżonymi wartościami wyjściowymi analizowanych zmiennych (p>0,05).

Przykłady ćwiczeń po udarze – grupa badana:

Przykłady ćwiczeń po udarze – grupa kontrolna:

Wyniki

W przypadku skali Lovett stwierdzono wysoce istotną (p<0,01) różnicę wyników przed i po terapii nowoczesnymi urządzeniami. Nie stwierdzono istotnej (p>0,05) zmiany w grupie kontrolnej czyli tradycyjna terapia nie przynosiła istotnej poprawy. Wyniki skali Ashworth oraz skali Rankin nie różnią się istotnie (p>0,05) przed i po terapii, w obu grupach.

Rehabilitacja po udarze

Rehabilitacja po udarze

Ocena kończyny górnej FUGL-MEYER

FMA-A: Ramię/Łokieć/Przedramię  max 36 pkt
FMA-B: Nadgarstek  max 10 pkt
FMA-C: Ręka  max 14 pkt
FMA-D: Koordynacja/Szybkość  max 6 pkt
FMA: suma pkt A-D  max 66 pkt

Rehabilitacja po udarze

FMA-A poprawa o 14% p<0,01
FMA-B poprawa o 12% p<0,05
FMA-C poprawa o 17% p<0,05
FMA-D poprawa o 14% brak istotności
FMA poprawa o 12% p<0,05

Rehabilitacja po udarze

FMA-A poprawa o 15% p<0,05
FMA-B poprawa o 18% p<0,05
FMA-C poprawa o 13%-brak istotności
FMA-D brak poprawy
FMA poprawa o 13% p<0,05

Wnioski

Wzrost w obrębie siły mięśniowej oraz funkcji motorycznych nastąpił w obu grupach, zanotowano brak różnicy istotnej statystycznie między grupami, nie mniej jednak większą tendencję wzrostową zaobserwowano w grupie badanej. Uzyskane wyniki należy traktować jako doniesienie wstępne, istnieje potrzeba przebadania większej grupy pacjentów.

Wykorzystanie systemu Pablo, w rehabilitacji pacjentów po udarze to interesujące uzupełnienie standardowej terapii, dzięki któremu możemy pracować m.in. nad poprawą siły mięśniowej, zakresów ruchomości czy wpływać na obniżenie napięcia mięśniowego.

Dodatkowo możemy uzyskać zwiększenie motywacji do ćwiczeń i większą aktywizację ręki w codziennym życiu.


W badaniu użyto urządzenia Pablo firmy Tyromotion:

Pablo - interaktywna terapia ruchowa